Džamija Zagrad u Velikoj Kladuši nalazi se u naselju Zagrad, ispod Starog grada, Velika Kladuša, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Komisija je donijela odluku od 6 do 9 septembra 2011. u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Chery, Amra Hadžimuhamedović , Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća). Nacionalni spomenik čine objekat džamije i džamijski harem sa nišanima.

Velika i Mala Kladuša, čiji je nekadašnji naziv bio je Donja i Gornja Kladuša, spominju se prvi put 30. oktobra 1280. godine i to pod imenom Cladosa. To je vrijeme kada cijeli kraj pripadao knezovima Blagajskim (Babonjićima). Kasnije je ovaj kraj pripao Frankopanima Slunjskim. Godine 1633. Osmanlije su osvojile Kladušu gdje ostaju sve do pada grada pod austrougarsku vlast.

Današnja džamija Zagrad, prema tarihu koji se nalazi iznad ulaznih vrata, izgrađena je 1879. godine, kao zamjenska izgradnja za džamiju koja se nalazila na južnoj strani Starog grada.

U džamiji obavljale su se molitve do 2007. godine kada je napravljena nova džamija u naselju, tako da se danas džamija Zagrad samo povremeno koristi.

Munara je u osnovi osmougaona. Postolje munare je izgrađeno od klesanih kamenih blokova, dok je gornji dio izrađen od drveta, obložen pocinčanim limom. Ima otvoreno šerefe i prekrivena je šatorastim krovom na čijem vrhu se nalazi alem sa tri jabuke. Krov i šerefe munare izrađeni su od bakrenog lima. U donjem dijelu dimenzije munare iznose cca 1,5x1,25 m a visina munare do alema iznosi cca 13,55 m. Stari nišani se nalaze na jugozapadnoj, jugoistočnoj i sjeveroistočnoj strani džamijskog objekta, a među njima se nalaze i nadgrobnici novijeg datuma.

Džamijski harem je djelomično ograđen ogradom koja je u lošem stanju. Podijeljen je cestom na dva dijela, i u njemu nalazi se stotinjak nišana različite starosti. Stari nišani u haremu su tipični za Bosansku krajinu. Muški nišani su bogato dekorirani,uglavnom sa sve četiri strane. Najčešći motivi na nišanima su sablja, nož, koplje, puška, zvijezda, polumjesec, geometrijski ornamenti i tondirane vrpce na rubovima nišana. Na ženskim nišanima koji su pravougaoni, ravni odozgo, najčešći motiv je ispupčenje na leđima nišana u obliku pletenice.

Nekoliko stotina metara istočno od džamije nalazi se omanji mezaristan koji pripada džematu Zagrad. Lociran je na jednom brežuljku i u njemu se nalaze dva najstarija nišana na ovom području.

Tekst i slike obradio: Igor Pečenkovic dipl.ecc.hot. 

Izvori: JU „Zavod za zaštitu kulturnog naslijeđa Bihać“  popisni registar, wikipedia, http://old.kons.gov.ba/, džemat Zagrad